تصنیف ها و زندگی هنری استاد شجریان به روایت کتاب

به مناسبت زادروز محمدرضا شجریان، خسرو آواز ایران به کتاب هایی که درباره این هنرمند نوشته شده است نگاهی شده است.

تصنیف ها و زندگی هنری استاد شجریان به روایت کتاب

امروز اول مهرماه زادروز محمدرضا شجریان خسرو آواز ایران است. او هم موسیقی دان است هم آهنگساز، هم خوشنویس و هم خواننده. شجریان در کارنامه هنری خود سروده شاعرانی چون حافظ، سعدی، مولانا، عطار، باباطاهر و خیام را دارد که با صدای گرم خود خوانده است. در برخی کنسرت ها و کارهای خود علاوه بر اشعار کلاسیک از اشعار نو شاعرانی چون سهراب سپهری، نیما یوشیج، فریدون مشیری، شفیعی کدکنی، مهدی اخوان ثالث و هوشنگ ابتهاج استفاده کرده است. ترانه ها و تصنیف هایی که شجریان خوانده در قالب کتاب هایی منتشر شده است و همچنین درباره زندگی هنری این هنرمند چندین کتاب نوشته شده است، در گزارشی که در ادامه می خوانید به این آثار پرداختیم.

سروش مردم یکی از کتاب هایی است که زندگی و اندیشه های محمدرضا شجریان را شامل می شود. این اثر به کوشش عرفان قانعی فرد جمع آوری شده و سال 1382 انتشارات دادار آن را منتشر کرده است.

شور ترانه نیز کتابی است که مهران حبیبی نژاد مطالب آن را گردآوری کرده است. این اثر مجموعه تصنیف ها و ترانه های محمدرضا شجریان به همراه توضیح حال شاعران و آهنگسازان را در بر دارد و نشر اشاره سال 1396 چاپ پنجم آن را منتشر کرده است.

مهران حبیبی نژاد سال 1388 کتاب دیگری درباره محمدرضا شجریان گردآوری کرده و نام آن را خسرو خوبان گذاشته است که نشر شلفین آن را منتشرکرده است. این کتاب، شامل زندگی نامه محمد رضا شجریان، به همراه، گفت وگوها، نقد و نظرها و مقالاتی درباره این هنرمند موسیقی ایران و آثار گوناگون اوست. بخشی از این مجموعه نیز به گفت وگوها، مقالات، سخنرانی ها و نشست های پژوهشی شجریان و همچنین متن آوازها و تصنیف های او اختصاص دارد.

در کتاب آوای آسمانی نیز آوازها و تصانیف محمدرضا شجریان بر مبنای مجموعه آثار منتشر شده شرکت دل آواز جمع آوری شده است که این کار بر عهده محمود رستمی معز بود و نشر نیکان سال 1387 آن را منتشر کرده است. مبنای کار در این کتاب نه دیوان مکتوب شعرا، بلکه صورت ملفوظ اشعار بوده است و در تکرار برخی ابیات، جابه جایی برخی دیگر به ندرت تغییر در کلمه ای، شکل آوازی آن ها مد نظر بوده است. در این کتاب در ابتدای هر شعر آواز، ردیف های آوازی نه جزء به جزء بلکه به طور کلی ذکر شده است. همچنین گاه توصیفی کوتاه درباره شاعری خاص در زیرنویس کتاب آمده است. کتاب آوای آسمانی دربرگیرنده مجموعه آوازهای محمدرضا شجریان است که با استناد به دیوان برخی از شعرا سروده شده و بیش تر آن ها از سوی شرکت دل آواز به ثبت رسیده است. برخی از آثار استاد نیز به وسیله شرکت های دیگر به ثبت رسیده است که از آن جمله است: دود عود، به یاد عارف، گلبانگ 1 و 2 و در خیال.

راز مانا نیز دربرگیرنده دیدگاه ها، زندگی و آثار این هنرمند است که انتشارات گام نو سال 1384 آن را نشر داده است. این کتاب مصور، گفت وگویی است با استاد آواز ایران و در پایان، فهرستی از آثار وی از سال 1357 تا 1378 قرار گرفته است و تصاویری نیز از شجریان به چاپ رسیده است. تالیف این کتاب بر عهده محسن گودرزی بود.

نغمه های سیاووش متن آوازها و تصنیف های محمدرضا شجریان توسط محمد حکیمی کاخکی گردآوری و تدوین شده است. در این کتاب متن شعرها با تکرار جملات، توضیح ردیف و دستگاه های آوازی ذکر شده است. همچنین در ابتدای هر صفحه و تصنیف مشخصات اثر اعم از نام آهنگساز، نام نوازنده، نام دستگاه آوازی و نام شاعر درج شده است. در ابتدای کتاب نغمه های سیاووش فهرستی از CD هایی که متن آن ها در کتاب نوشته شده، خلاصه محتوای هر نوار کاست و CD صوتی، فهرست الفبایی تصنیف ها و آوازهای کتاب، فهرست برنامه های گل های اجرا شده توسط استاد شجریان آورده شده است. در پایانی کتاب نیز فهرست اجراهای کتاب بر اساس نام شاعر و اسامی نوازندگان، آهنگسازان و ترانه سرایانی که نامشان در این کتاب آمده ذکر شده است. چاپ سوم این کتاب امسال از سوی نشر نی نگار منتشر شده و علی اصغر تیموری به توضیح و توضیح ردیف و گوشه های آوازی پرداخته است.

لطیفه نهانی گزیده گفت وگوها و گفتارهای محمدرضا شجریان و نقد و نظرهایی درباره او و آثارش را شامل می شود؛ گردآورنده این اثر ذبیح الله حبیبی نژاد است و انتشارات موسسه فرهنگی- هنری ماهور سال 1383 آن را منتشر کرده است. این کتاب در ابتدا به زندگی و آثار محمدرضا شجریان پرداخته و در بخش های بعدی نیز گفت وگوهایی است با این هنرمند، معرفی سخنرانی ها و نشست های پژوهشی، شجریان در نگاه دیگران، دیگران در نگاه شجریان و نقد و نظرهایی درباره چند اثر استاد شجریان. همچنین کتاب لطیفه نهانی با عکس هایی از شجریان و نزدیکان وی همراه است.

گنج بی رنج و میراث گرانبها: پژوهشی در آثار ماندگار استاد محمدرضا شجریان را نیز سید علیرضا دربندی سال 1389 نوشته و نشر پیکان هم آن را چاپ کرد. نویسنده این کتاب را برای حفظ آثار شجریان نوشته است و شامل آثاری است که محمدرضا شجریان طی نیم قرن گذشته اجرا کرده است. دربندی در ابتدای کتاب، مختصری از زندگی هنری محمدرضا شجریان نوشته و سپس در نه فصل آثار وی را جمع آوری کرده است. فصل اول اجرای کنسرت ها، نوارها و سی دی هاست. فصل دوم به موسیقی ایرانی اختصاص دارد. فصل سوم اشاره ای به آثار مربوط به شرکت های نوار، رادیو و کنسرت های اولیه دارد؛ در فصل چهارم به آثار مربوط به محافل خصوصی با دوستان و نوازندگان پرداخته شده است و فصل های پنجم تا هشتم به آثار اجراشده در برنامه های گل های تازه، برگ سبز، گل های رنگارنگ و یک شاخه گل اختصاص دارد. متن ترانه ها و تصنیف های اجراشده این هنرمند هم در فصل آخر کتاب آورده شده است.

اثر دیگری که درباره این هنرمند و آثارش نوشته شده کتاب هزار گلخانه است که به کوشش کاظم مطلق، مهدی عابدینی و حمید جواهریان جمع آوری شده است. در این کتاب محتوای سخنان محمدرضا شجریان و مجموعه ای از دیدگاه های وی به صورت موضوعی فراهم آمده. مطالب کتاب برگرفته از نوشته ها، مصاحبه ها و سخنانی است که در جراید و دیگر وسایل ارتباط جمعی، آمده است. همچنین در این مجموعه بخشی از نوارهای رسمی منتشر شده شجریان، شامل اشعار آوازهای خوانده شده، به همراه معرفی ردیف ها و دستگاه های آوازی ذکر شده است. پایان کتاب هم تصاویری از شجریان و برخی هنرمندان موسیقی را شامل می شود. مجموعه هزار گلخانه را نشر فراگفت و آزادگرافیک سال 1383منتشر کرده اند.

چندین تن از نویسندگان شامل علی عبداللهی، ملیحه بهارلو، مهام میقانی، محمد درودگری، شایان حسین نژاد، مازیار عبایی، مجید قدیانی، علی معدنی پور، رضا رستمی، فرزاد فروتنی، نجمه حسینیان، هانیه علی اصغری، ندا هاشمی، پویا گویا، داوود فرقانی، صبا فرقانی و آرش معدنی پور کتابی را تحت عنوان بیداد سکوت منتشر کردند که شامل داستان هایی برای خسرو آواز ایران، محمدرضا شجریان است و نشر کتاب فانوس چاپ اول این اثر را سال 1396 و چاپ سوم را امسال منتشر کرده است.

منبع: خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)

منبع: همشهری آنلاین
انتشار: بروزرسانی: 7 آبان 1398 شناسه مطلب: 393

به "تصنیف ها و زندگی هنری استاد شجریان به روایت کتاب" امتیاز دهید

1 کاربر به "تصنیف ها و زندگی هنری استاد شجریان به روایت کتاب" امتیاز داده است | امتیاز: 5 از 5
امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "تصنیف ها و زندگی هنری استاد شجریان به روایت کتاب"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید